Machineveiligheid
Werken met machines, apparaten en installaties brengt risico’s met zich mee. Denk aan beknelling, snijgevaar, bewegende onderdelen of onverwacht opstarten tijdens onderhoud. Goede machineveiligheid helpt deze risico’s beheersbaar te maken en medewerkers veilig te laten werken. Daarbij spelen niet alleen de machine zelf, maar ook het gebruik, onderhoud, de werkomgeving en duidelijke instructies een belangrijke rol. HMPA ondersteunt bedrijven bij vraagstukken rondom machine-, product- en arbeidsveiligheid. Met jarenlange kennis en ervaring brengen we risico’s in kaart en zoeken we naar praktische, werkbare oplossingen waarmee u aantoonbaar aan uw veiligheidsverplichtingen kunt voldoen.
Wanneer vraagt machineveiligheid extra aandacht?
Machineveiligheid is gedurende de volledige gebruiksduur van een machine belangrijk. Extra aandacht is bijvoorbeeld nodig wanneer u een nieuwe machine aanschaft, een bestaande machine aanpast of machines met elkaar verbindt. Ook slijtage, gewijzigde productieprocessen of het bouwen van een machine in eigen beheer kunnen nieuwe risico’s veroorzaken. Daarnaast verdienen werkzaamheden zoals onderhoud, reiniging en reparatie aandacht. Een machine kan tijdens normaal gebruik voldoende beveiligd zijn, terwijl bij onderhoud andere gevaren ontstaan. Daarom is het belangrijk om niet alleen naar de technische beveiliging te kijken, maar naar alle werkzaamheden die rondom de machine plaatsvinden.
RI&E en machineveiligheid
Voor werkgevers vormt de Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E) een belangrijk onderdeel van veilig werken. In de RI&E worden de arbeidsrisico’s binnen de organisatie geïnventariseerd en beoordeeld. Werken medewerkers met machines? Dan moeten de risico’s die daarbij ontstaan hierin worden meegenomen. De maatregelen om deze risico’s te beperken worden vastgelegd in het plan van aanpak. Een RI&E voor machineveiligheid moet dus niet worden verward met de risicobeoordeling die een fabrikant uitvoert in het kader van de CE-conformiteit van een machine. Beide hebben betrekking op veiligheid, maar hebben een andere functie en verantwoordelijkheid. HMPA kan u ondersteunen bij het opstellen van een RI&E en bij een risicobeoordeling van machines.
Waar moet u bij machineveiligheid op letten?
Welke maatregelen nodig zijn, hangt af van de machine, de toepassing en de risico’s. Er bestaat daarom geen checklist voor machineveiligheid die voor iedere situatie hetzelfde is. Bij een beoordeling wordt onder andere gekeken naar:
- bewegende delen, afschermingen en beveiligingen;
- bediening, noodstopvoorzieningen en onverwacht opstarten;
- plaatsing van de machine en de beschikbare werkruimte;
- onderhoud, reiniging, inspectie en reparatie;
- instructies, procedures en kennis van medewerkers;
- mogelijke wijzigingen aan de machine of installatie.
Op basis van de geconstateerde risico’s kan worden bepaald welke technische, organisatorische of andere maatregelen nodig zijn. Zo ontstaat een aanpak die aansluit op de daadwerkelijke situatie binnen uw bedrijf.
Machineveiligheid, richtlijnen en normen
Voor machineveiligheid gelden verschillende wettelijke eisen, richtlijnen en normen. Welke machineveiligheid richtlijnen en normen relevant zijn, hangt onder meer af van uw rol en van de machine. Voor fabrikanten die machines op de Europese markt brengen, speelt de CE-wetgeving een belangrijke rol. Machines die vóór 20 januari 2027 op de Europese markt worden gebracht, vallen onder de huidige Machinerichtlijn 2006/42/EG. Vanaf 20 januari 2027 wordt de nieuwe Europese Machineverordening (EU) 2023/1230 van toepassing. Geharmoniseerde normen kunnen fabrikanten helpen om invulling te geven aan de geldende essentiële veiligheids- en gezondheidseisen. Welke machineveiligheid norm relevant is, verschilt per machine en risico. HMPA kan beoordelen welke wetgeving en normen in uw situatie van toepassing zijn.
Machineveiligheid en CE-keuring
Bij nieuwe machines en in bepaalde situaties bij ingrijpend gewijzigde machines moet worden beoordeeld of aan de geldende CE-verplichtingen wordt voldaan. Een machineveiligheid CE-keuring wordt in de praktijk vaak gebruikt als benaming voor deze beoordeling, maar CE is geen los keurmerk dat simpelweg door een instantie wordt afgegeven. De fabrikant is verantwoordelijk voor de conformiteitsbeoordeling en de bijbehorende technische documentatie. Heeft u ondersteuning nodig bij dit traject? Lees meer over CE-markering voor machines of bekijk de informatie over CE-keuring.
Praktisch advies over machineveiligheid van HMPA
HMPA is een zelfstandig adviesbureau met jarenlange ervaring op het gebied van machine-, product- en arbeidsveiligheid. We werken voor uiteenlopende bedrijven en houden onze kennis actueel door opleidingen, seminars en workshops te volgen. Daarbij staat niet alleen de regelgeving centraal, maar vooral een oplossing die in de praktijk werkbaar is. Wilt u weten of uw machines voldoende veilig zijn of welke verplichtingen voor uw organisatie gelden? Neem contact op met HMPA. Indien gewenst bekijken we de machines en situatie bij u op locatie en bespreken we welke vervolgstappen nodig zijn.
Veelgestelde vragen
Machineveiligheid verwijst naar het nemen van maatregelen om het risico op ongevallen en letsel te verminderen bij het gebruik van machines. Het omvat het implementeren van ontwerpelementen, beveiligingsapparatuur en procedures om de veiligheid van zowel operators als omstanders te waarborgen.
De machineveiligheid in Nederland wordt gereguleerd door de Wet arbeidsomstandigheden (Arbowet) en de Richtlijn Arbeidsmiddelen (Machinerichtlijn).
Een risicobeoordeling helpt bij het identificeren van potentiële gevaren die kunnen optreden bij het gebruik van een machine. Het stelt bedrijven in staat om gepaste maatregelen te nemen om deze risico’s te verminderen en een veilige werkomgeving te creëren.
Werkgevers zijn verantwoordelijk voor het waarborgen van de machineveiligheid en moeten ervoor zorgen dat werknemers de juiste training en instructies ontvangen. Werknemers moeten op hun beurt de veiligheidsinstructies naleven en eventuele risico’s of defecten aan de machines melden aan hun werkgever.